Meteoryty w Planetarium Wenus

Jedną z atrakcji oferowanych zwiedzającym przez Planetarium Wenus jest wystawa bogatej kolekcji kamieni z kosmosu – meteorytów. W trzech gablotach zaprezentowanych zostało ponad 100 okazów o łącznej wadze blisko 20 kg, które przybyły do nas z różnych zakątków Układu Słonecznego.

Układ Słoneczny powstał około 4,6 mld lat temu w wyniku zapadnięcia się ogromnej chmury gazu
i pyłu. W centralnych jej częściach powstało Słońce, a z pozostałości narodziły się planety oraz mniejsze ciała niebieskie takie jak planetoidy, komety i meteoroidy (małe odłamki skalne).  To właśnie te ostatnie najczęściej wpadają w ziemską atmosferę (około 160 ton dziennie!) powodując znane zjawisko „spadających gwiazd”. Największe meteoroidy przeżywają przelot przez atmosferę i docierają do powierzchni Ziemi jako ciemne, obtopione kamienie, czyli właśnie meteoryty.

Najbardziej pierwotnymi, a tym samym najstarszymi meteorytami są chondryty, a w szczególności chondryty węgliste. Na wystawie znajdziemy okazy chondrytu węglistego Allende, drugiego najstarszego meteorytu na Ziemi, którego wiek szacowany jest na 4,567 mld lat. Warto zaznaczyć, że chondryty węgliste bogate są w związki organiczne oraz aminokwasy, podstawowe budulce życia na Ziemi, i to właśnie im przypisuje się „dostarczenie” życia na Ziemię. Nasza wystawa prezentuje kilkadziesiąt chondrytów, zarówno okazów całkowitych, jak i przeciętych płytek, w tym spadki historyczne (L’Aigle, Pułtusk), spadki „medialne” (Czelabińsk), czy jakże ważne dla Zielonej Góry dwa mikro-fragmenty meteorytu Wilkanówko.

Z powierzchni dużych rozbitych planetoid pochodzą meteoryty kamienne – achondryty. Warto zaznaczyć, że achondryty mogą także pochodzić z istniejących (nierozbitych) dużych planetoid i planet. Na wystawie możemy zobaczyć reprezentantów trzech podstawowych typów kamieni z powierzchni planetoidy Vesta (howardyty, eukryty oraz diogenity), meteoryty z powierzchni Księżyca oraz z planety Mars.

Eksponujemy kilka okazów z grupy meteorytów żelazno-kamiennych (pallasyty i mezosyderyty). Meteoryty te pochodzą z warstw pomiędzy skorupą, a jądrem rozbitej planetoidy.

Dodatkowo prezentujemy również około 20 meteorytów żelaznych (oktaedryty, hekasaedryty i ataksyty), zarówno okazy całkowite jak i przecięte wytrawione płytki (z figurami ukazującymi kryształy stopu żelazo-niklowego).  Meteoryty tej grupy pochodzą z jądra tych samych rozbitych planetek co meteoryty żelazno-kamienne.

Meteoryty biorą swoją nazwę od miejsca spadku w czasach spadku. Szczególną uwagę warto zwrócić na 11 z 23 sklasyfikowanych meteorytów polskich, w tym dobrze znane Pułtusk i Morasko, oraz rzadko dostępne: Baszkówka, Białystok, Seeläsgen (Przełazy), Tartak, czy już wspomniane Grüneberg (Wilkanówko).

Gabloty posiadają opisy dotyczące tematyki meteorytowej, a na ekranie wyświetlamy filmy przedstawiające spadki meteorytów. Dodatkowo udostępniamy zwiedzającym dwa meteoryty, które można dotknąć, czy wziąć do ręki, oraz sprawdzić czy przyciągają magnes.

Za wypożyczenie okazów dziękujemy zielonogórzanom, członkom Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, panom: Piotrowi Górskiemu oraz dr hab. Szymonowi Kozłowskiemu.